» BOZOK ÜNİVERSİTESİ
» ANASAYFA  » HASTA ONLİNE İŞLEMLER   » SİTE İÇİ ARAMA   » İLETİŞİM
SUT Güncellemeleri
22.10.2014 Değişiklik Tebliği Güncel 2013 SUT [Yeni]
25.07.2014 Değişiklik Tebliği Güncel 2013 SUT [Yeni]
18.03.2014 Değişiklik Tebliği İşlenmiş Güncel 2014... [Yeni]
24.12.2013 Değişiklik Tebliği İşlenmiş Güncel 2013... [Yeni]
15.11.2013 Girişimsel İşlemler [Yeni]
12.11.2013 Değişiklik Tebliği İşlenmiş Güncel 2013... [Yeni]
26.09.2013 Değişiklik Tebliği İşlenmiş Güncel 2013... [Yeni]
01.08.2013 Değişiklik Tebliği İşlenmiş Güncel 2013... [Yeni]
01.08.2013 tarihli SUT revizyonu hakkında bilgilendirme [Yeni]
Güncel Sağlık Uygulama Tebliği 2013 SUT [Yeni]




BOZOK Tıp Dergisi

BOZOK TIP DERGİSİ Abonelik
Wiley Online Library

Uzman Görüşü
Haftanın Konusu için tıklayın
Doç.Dr. Mustafa KARA
Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı

GEBELİKTE BULANTI ve KUSMA
SEDİMENTASYON HIZI VE ÖNEMİ

SEDİMENTASYON HIZI VE ÖNEMİ

Sedimantasyon hızı sıklıkla eritrosit sedimantasyon hızı olarak ta isimlendirilmektedir. Sedimantasyon; bir tüp içerisinde pıhtılaşması önlenmiş kandaki eritrositlerin belli bir zaman içerisinde çökme hızı olarak değerlendirilebilinir. Pratikte sedimantasyon hızı, 1 saatte eritrositlerin tüp içerindeki çökme hızının mm olarak değeridir. Sedim ya da sedimantasyon hızı eritrosit sedimantasyon hızı (ESH, ESR) olarak kısaltılır.

Test ilk olarak 1897’de Polonyalı doktor Edmund Biernacki tarafından icat edilmiştir. Dünyanın farklı kesimlerinde de teste Biernacki Testi (Polonya kısaltması: OB = Odczyn Biernackiego.) denilmektedir. 1918 yılında, İsveçli patolog Robert Sanno Fåhræus ve Alf Vilhelm Albertsson Westergren, günümüzde kullanılmakta olan ve sodyum sitratlı örneklerdeki ESH’ı ölçen Fåhræus-Westergren (FW) testini geliştirmişlerdir.

ESH, enflamatuvar aktiviteyi belirlemede oldukça yaygın olarak kullanılan ucuz ve basit bir testtir. Laboratuvar yöntemlerindeki hızlı gelişmeler sonucu popülaritesini yitirmeye başlayan ESH, maliyet – etkinliliğin önem kazanmasıyla yeniden gündeme gelmiştir. Teknik olarak minimal gereç kullanılarak yapılabilir. Eritrositler, dansitelerinin plazmadan daha fazla olması nedeniyle in vitro ortamda çökerler. Önce tek aks boyunca kümeleşir ve sonra rulo formasyonu ile ağırlıkları artarak eritrositlerin plazma içinde düşme hızı da artar. Normalde yüzeylerindeki negatif yükler yüzünden birbirlerini iterler ve kümeleşmezler. Birçok plazma proteini pozitif yüklü olduğu için eritrositlerin itici kuvvetlerini azaltıp plazma içinde düşme hızlarını artırır.

ESH yükselmesinde ana etken asimetrik protein moleküllerinin kanda artmasıdır. Bu moleküllerden bazıları; fibrinojen, a-2 makroglobulin, ve immunglobulinler gibi büyük asimetrik plazma proteinleridir. Yüksek moleküler ağırlığı ve iğne biçimindeki yapısıyla en güçlü eritrosit aggregatörü olan fibrinojen, hemostazda major rol oynayan ve aynı zamanda doku onarımı ve iyileşmesinde de rolü olan bir plazma proteinidir. Fibrinojen düzeyini arttıran durumlar (gebelik, diabetes mellitus, son dönem böbrek yetmezliği, romotolojik hastalıklar v.b.) ESH değerini de yükseltir. İnflamasyon sırasında fibrinojen düzeyinin yavaş artmasına bağlı olarak ESH geç yükselir ve fibrinojen yarılanma ömrünün uzun olması nedeniyle inflamasyon sonlandıktan sonra da bir süre yüksek kalmayı sürdürür. Fibrinojen stabil bir molekül olmadığı için saklanmış ya da bekletilmiş kanda ESH çalışılamaz!

ESH Normal Değerleri

Yaşa ve cinsiyete göre değişkenlik gösteren ESH' nın normal değerleri kabaca:

ERİSKİNLERDE

Erkeklerde ; 50 yaş altı 0-15 mm/saat, 50 yaş üzerinde 0-20 mm/saat.

Kadınlarda;  50 yaş altı 0-20 mm/saat, 50 yaş üzerinde 0-30 mm/saat.

ÇOCUKLARDA

1-12 yaş arası çocuklar için 10-20 mm/saat,

12 yaşından büyük kızlarda 0-20 mm/saat,

12 yaşından büyük erkeklerde 0-15 mm/saat' tir.

 

Puberteden sonra normal değerin üst sınırı her beş yıl için 0.85 mm/saat artar. Ayrıca ESH şişmanlarda zayıflara göre biraz daha yüksek bulunur.

Kadınlarda erkeklere göre, hiperkolesterolemisi olanlarda olmayanlara göre ve yüksek rakımda düşük rakıma göre daha yüksektir. Yaşla birlikte fizyolojik artış gösterir. Ayrıca kişiye özgü çeşitli faktörler ESH’nı etkiler: örneğin polisitemi ve mikrositoz ESH’nı düşürür; anemi, makrositoz ve hipoalbüminemi ise artırır. ESH, hâlâ belirli kronik hastalıkların [romatoid artrit, temporal arteritis, multipl myelom, septik artrit, osteomyelit] tanısında ve belirli kronik hastalıkların ( sistemik lupus eritematosus, kronik enfeksiyonlar, prostat kanseri, Hodgkin hastalığı) izlenmesinde çok değerlidir.

Son çalışmalar, ESH'nın ortopedik protez enfeksiyonları, çocuklardaki bakteriyel enfeksiyonlar ve pelvik enflamatuvar hastalık gibi özgül bazı enfeksiyonların taranmasında kullanılabilecek bir araç olabileceğini gösterilmiştir. Seri ölçümler enflamatuvar yanıtı izlemede daha sağlıklı sonuçlar verir.

Kullanılan antiinflamatuvar ilaçlarla düşürebilen ESH, tedavi tamamlanmadan kesilirse aniden yükselebilir. Ayrıca ESH yüksek saptanan diyabet hastalarında mikroanjiopatik komplikasyonların daha sık olduğu ve sedimentasyon hızı arttıkça komplikasyonların ağırlaştığı görülmüştür. Orak hücreli anemi gibi tipik olarak düşük ESH beklenen durumlarda sedimentasyondaki artış gizli bir enfeksiyonu gösterebilir.

ESH' nin klinik bulgu vermeyen hastalıkların tanısında bir "tarama testi" olarak kullanılabileceği düşünülse de normal bir ESH ciddi hastalıkları ekarte ettiremez.

ESH Nasıl Ölçülür?

ESH ölçümünde, Westerngren Yöntemi, Wintrobe Yöntemi veya Mühürlü Vakum Ekstrasyon Yöntemi (Seditainer), Mikro-Eritrosit Sedimentasyon Hızı ve Zeta Sedimentasyon Hızı gibi farklı yöntemler kullanılabilir.

Sonuç olarak; Eritrosit Sedimantasyon Hızı, tek başına tanı koydurucu bir test olmamasına karşın, çeşitli hastalıkların tanı ve izleminde basit ve ucuz bir yöntemdir.

Kaynaklar:

1-      Uygur Aysalar, Sunay Sandıkçı, Ersin Akpınar, Esra Saatçi Eritrosit Sedimantasyon Hızı ve C-Reaktif Protein: Hâlâ De¤erli mi?ERYTHROCYTE SEDIMENTATION RATE AND C-REACTIVE PROTEIN: ARE THEY STILL WORTHWHILE? Türk Aile Hek Derg 2007; 11(4): 154-162.

2-      Çağatay Öktenli, Eritrosit Sedimentasyon Hızı, Tam kan ve tam idrar tetkiklerinin değerlendirilmesi. http://www.gata.edu.tr/dahilibilimler/ichastaliklari/files/dersler/31.pdf.

3-      Erythrocyte sedimentation rate, http://en.wikipedia.org/wiki/Erythrocyte_sedimentation_rate

4-      Halit Çam, Hilda Çerçi Özkan, Eritrosit sedimentasyon hızı, The erythrocyte sedimantation rate. Türk Pediatri Arşivi 2002 37: 194-200.

 

38722 Okunma

Bozok Üniversitesi
Tıp Fakültesi
Araştırma ve Uygulama Hastanesi
Adnan Menderes Bulvarı No: 42 YOZGAT
DEKANLIK:
mail: tip@bozok.edu.tr
TEL: (0354) 212 62 01
FAX: (0354) 214 06 12
HASTANE:
mail: hastane@bozok.edu.tr
TEL: (0354) 212 70 50/60
FAX: (0354) 212 37 39
Son Güncelleme : 08.10.2014


Bozok Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Bilgi İşlem Birimi
Tüm Hakları Saklıdır. Copyright © 2010 - 2014
Geliştirme: İbrahim BAYRAKTAR